İstanbul’daki toplu taşıma, insan kalabalığı ve araç trafiği sorunlarına kökten bir çözüm getirmek için hayal kurup bunu ufak bir telefon uygulamasıyla gerçekleştirmeyi düşünelim… Elimizde neler var bir bakalım: * İbb trafik var, yani İstanbul’un ana yollarının trafiğini gösteren bir sistem. * Toplu taşıma gps izleme sistemi var, hangi otobüs nerede gösteriyor. * Hava durumu var, Meteoroloji Genel Müdürlüğü’nden canlı ve öngörü olarak alınabiliyor. Şimdi bunlara birkaç teknoloji daha ekleyelim, bunlar çok zor eklemeler olmayacak. Eklenecek sistemler ise şöyle: * Toplu taşıma otobüslerinde yolcu sayısı bilgisi. (Otobüs ağırlık sensörleri) * Toplu taşıma duraklarında bekleyen yolcu sayısı bilgisi. (Durak kamera ve turnike sayaç sistemleri) * Ana aktarma merkezlerinde bir araç otoparkı ve otopark doluluk bilgileri. (Otoparklar ve zaten var olan otopark araç sayaç sistemleri) Elimizdekileri ve birkaç eklenecek teknolojileri birleştirecek olursak sistem nasıl çalışacak: Bunu en iyi bir örnekle anlatabiliriz. İstanbul Bahçeşehir’den çıkan bir yolcu, İstanbul Ümraniye’ye en hızlı veya en ekonomik nasıl gidebilir bir bakalım. Bu yolcunun bir özel aracının olduğunu ve aynı zamanda da bir toplu taşıma için Akbil’i olduğunu varsayalım. Siz sahip olduğunuz/olmadığınız araç veya akbil’e göre kendinizi sistemdeki yolcu yerine koyarak seçeneklerinizi seçin ve hayal edin: 1) İstanbul’da Bahçeşehir’den çıktınız. Elinizde internete bağlı bir telefonunuz, (yoksa bile evdeki internete bağlı bilgisayarınız), Akbil kartınız ve arabanızın anahtarı var. 2) İlk olarak mobil cihazınızdan Ümraniye’ye gitmek için uygulamayı çalıştırıyorsunuz ve sistem sizin konumunuzu otomatik olarak internet veya gps üzerinden belirliyor. Bu özelliklerinizi kapalı tutuyorsanız da size nerede olduğunuzu ve nereye gitmek istediğinizi soruyor. Bu nereden nereye sorusunun yanı sıra, size istediğiniz noktaya ulaşım için seçenekler sunuyor. Bunlar; a) Tamamen kendi aracınızla, b) Kendi aracınızla ve toplu taşıma ile (Trafik durumuna bağlı olarak) c) Sadece toplu taşıma ile. 3) Uygulama sizden nereden-nereye ve hangi ulaşım aracı ile seyahat etmek istediğinizi sorması yeterli. Şimdi uygulama kısa bir hesap yapıyor. 4) Sonuçlar çıktı. Uygulama google maps kullanarak seçimlerinize bağı olarak gitmeniz gereken durağı veya aracınızla gitmeniz gerekiyorsa(yol durumuna göre) gitmeniz gereken yolu söylüyor ve size en uygun çözümü sunuyor. Yolculuğun kaç km olduğunu, tam olarak ne kadar sürede varacağınızı ve kısaca geçeceğiniz önemli noktaları ve ulaşım aracınızı değiştireceğiniz noktaları belirtiyor. Özet olarak bu şekilde olmakla birlikte asıl önemli noktalar detaylarda gizli. Şimdi uygulama bu hesabı nasıl yaptı bir inceleyelim: Uygulama sizin nerede olduğunuzu belirledi (veya siz nerede olduğunuzu yazdınız). Ayrıca ulaşmak istediğiniz konumu uygulamada harita üzerine işaretlediniz veya isim/adres olarak yazdınız. 1) Uygulama ilk olarak sizin aracınızla mı yola çıkmanız gerektiğini yoksa toplu taşıma ile mi yola çıkmanız gerektiğini hesapladı. Hesap sonucunda Edirnekapı metrobüs durağına kadar kendi aracınızla seyahat etmenizi uygun buldu. (Çünkü yolculuğun ilk adımında toplu taşıma bile kullansanız Bahçeşehir’de trafiğe yakalanmayacak bir toplu taşıma olmadığı için trafiği göz ardı edip aracınızla daha konforlu bir yolculuk yapacağınızı uygun gördü. (Tamamen toplu taşıma ile seyahat etmek istediğinizi belirtmiş olduğunuzu düşünürsek sizi toplu taşıma aracına yönlendirecekti ki bunu zaten yazımızın ilerleyen aşamalarında inceleyeceğiz). Ayrıca uygulama size yanınıza bir şemsiye almanızı önerdi. Çünkü yolculuğunuzun ne kadar süreceğini, aracınızı otoparkta bırakıp toplu taşıma ve yürüyüş kombinasyonları ile yolculuğunuza devam edeceğinizi, ve meteoroloji genel müdürlüğünden aldığı anlık hava durumu ve bölgesel gelecek zamanlı hava durumlarını biliyor. 2) Aracınıza bindiniz ve yola çıktınız. Uygulama size hangi yolları takip etmeniz gerektiğini anlık olarak harita üzerinde gösteriyor. Size geçeceğiniz yollardaki trafik durumunu ve ilk adımın ne kadar süreceğini gösteriyor. İBB Trafik merkezinden de trafik bilgilerini anlık alarak önceden belirlemiş olduğu yolu duruma göre değiştirebiliyor. (Yolda kaza olması ani trafik tıkanması gibi. Mesela daha önceden belirlemiş olduğu rota üzerinde bir trafik oluştuğunda sizi daha az trafik olan bir rotaya yönlendirebiliyor. Uygulama bunu Bahçeşehir’den yola çıkan tüm insanlar için yaptığında kullanılabilecek yollara tüm araçları homojen olarak dağıtabiliyor ve optimum trafik düzeyinde size rota çiziyor.) Ayrıca uygulama, geçeceğiniz paralı yolları vs gösteriyor ve kgs-ogs gibi kartları kullanmanız gerekeceğini önceden size bildiriyor. Kart kullanacağınız noktaya geldiğinizde ise size (gerekiyorsa) kartınızı hazırlamanız gerektiğini sesli ve görsel olarak belirtiyor. 3) Uygulama sizi Edirnekapı’ya kadar en kısa sürecek şekilde kendi aracınızla getirdi. Şu anda Edirnekapı’da Büyükşehir Belediyesi tarafından yapılmış büyük bir otoparktasınız. Çünkü belediye Edirnekapı’yı ana aktarma merkezi olarak seçmiş ve gerektiğinde bu otoparkı araç-toplu taşıma aktarması olarak kullanması gerektiğini zaten hesaplamış. (Bu Edirnekapı veya başka bir yer olabilir önemli değil). Sizi otoparka yönlendirmiş çünkü otoparkın doluluk verilerini büyükşehir belediyesi, aktarma otoparkları merkezinden alabiliyor. Bu otoparka ulaşma sürenizi ve otoparkın o saatte dolma oranını da hesaba katmış ve siz oraya vardığınızda otoparkta size yer olacağını biliyor. Sizin otoparka yaklaşık hangi saatte ulaşağınızı da hesaplıyor ve bu zamana göre aracınızı otoparkta bıraktıktan sonra toplu taşıma saatlerini ve trafikleri de hesaba katarak ikinci adıma hangi şekilde geçeceğinizi belirliyor. 4) Edirnekapı aktarma merkezinde aracınızdan indiniz. Uygulama şimdi sizi edirnekapı metrobüs durağına yönlendiriyor. Haritada size kısa bir yürüyüş rotası çizmiş ve kendinizi edirnekapı metrobüs durağında buluyorsunuz. Çünkü uygulama gitmek istediğiniz yere göre yollara baktığında araç trafiğinin yoğun olduğunu, metrobüs hattında bir problem olmadığını ve metrobüs duraklarındaki yolcu sayılarını da hesaba katarak metrobüslerde size yer olduğunu, en fazla 5 dakika boş bir metrobüs bekleyeceğinizi hesapladı bile. Bu yüzden aracınızı otoparkta bırakmanızı ve toplu taşıma ile devam etmenizi uygun gördü. (Bu seçimi dönüş yolunuzda da hesaba katarak evinize aracınızla varmanızı sağlayacak. Üstelik otopark ücretini de size önceden belirtecek. Tabi ki otopark ücreti cazip olacak ki insanlar bu sistemi kullansın, trafik problemi çözülsün(!)) 5) Metrobüs durağında metrobüs bekliyorsunuz. Uygulama size hangi numaralı metrobüse binmeniz gerektiğini gösteriyor. Tam da uygulamanın hesapladığı sürede metrobüse biniyorsunuz. Çünkü uygulama metrobüslerin doluluk oranlarını, ve gps ile hangi metrobüsün size ne zaman ulaşacağını zaten biliyordu. 6) Metrobüse bindiniz. Köprüyü geçtiniz. Ve uygulama size Altunizade metrobüs durağında inmeniz gerektiğini söylüyor. Çünkü size en kısa sürede ulaşacak olan Altunizade-Ümraniye otobüsünü hesapladı. Otobüs’ün ağırlık verilerinden yola çıkarak merkez bilgi sisteminden yararlanıp araçta size yer olduğunu biliyor. Metrobüsten indiniz, yaklaşık bir 5 dakika harita üzerinden otobüse bineceğiniz durağa yürüdünüz. Hangi numaralı otobüse bineceğiniz telefonunuzun ekranın belli. Otobüsü en fazla 3-4 dakika beklediniz. Çünkü uygulama sizin yürüyüş hızını kaydediyor ve ortalama yürüyüş hızı verilerinizi otomatik olarak telefonunuzda tutuyor. Tüm yürüyüş hesaplamalarını buna göre yapıyor. 7) Binmeniz gereken otobüs 2 dakika içinde durağa geldi ve tabiki binmeniz için size yer var. Otobüse bindiniz. İneceğiniz durak ismi ve o durağa trafik bilgileri aracılığıyla kaç dakika içinde varacağınız ekranda yazıyor. 8) İnmeniz gereken durağa ulaştığınızda telefon sizi uyarıyor ve otobüsten iniyorsunuz. Hatta merkezi bilgi sistemi aracılığıyla otobüsün şoförü bile kendi ekranında sizin o otobüsten o durakta ineceğinizi görüyor ve sizin inmenizi bekliyor. 9) Yola çıkmadan önce işaretlemiş olduğunuz yere, duraktan sonra yürüyerek ilerliyorsunuz. Uygulama size harita aracılığı ile yardımcı oluyor. 10) Evinize mümkün olan en kısa sürede vardınız. Yola çıkış, varış, yolculuk süreniz, hangi araçları kullandığınız, hangi araçları yılda ortalama ne kadar kullandığınız gibi birçok veri merkezi bilgi sistemine daha sonra kullanılmak ve toplu istatistiklerin tutulması için kaydedildi. Her geçen gün daha da optimum trafik, toplu taşıma araç sayısı, sefer sıklıkları, ve yeni yol yapım çalışmaları mükemmel seçimlerle devam ediyor. Bahçeşehir’den çıktınız, evinize vardınız. Keyfiniz yerinde çünkü mümkün olan en kısa sürede evinize vardığınızı biliyorsunuz, bundan eminsiniz. En önemlisi, bu yazıda anlatılanlar ve okuduklarınız, hayalini kurduklarınız bir bilimkurgu filminden alıntı değil. Bunlar günümüz teknolojisinde zaten ayrı ayrı ve tamamen koordinesiz şekilde var olan teknolojiler. Asıl var olmayan ise kullanamadığımız beynimiz. Hadi biz bu uygulamayı kullanabilecek kadar akıllıyız. Ama malesef böyle bir sistemin İstanbul gibi bir nüfusa ve trafiğe sahip bir şehir için nasıl faydalı olacağını bilmeyen, hesaplayamayan, öngöremeyen insanların varlığı bizi düşündüren. Böyle bir sistem mümkün, hem de öyle milyonlarca dolara değil gayet uygun miktarlarla hayata geçirilebilecek bir sistem bu. Oturup çok kısa bir hesap yaptığınızda siz bile; Her gün trafik yüzünden harcanan fazla yakıt miktarını, Toplu taşımanın sizi ulaşmak istediğiniz yere daha hızlı ve konforlu ulaştırabileceğini bilmeyen insanların araçlarının yakıt miktarını, Boş boş giden toplu taşıma araçlarının yaktığı yakıt miktarını, Düzensiz ilerleyen elektrikli tramvay metro gibi araçların harcadığı elektrik miktarını, Gideceği yerlere oldukça geç ulaşan insanların yolda harcadığı süre dolayısıyla yok olan iş gücünü, Trafik ve kalabalık dolayısıyla insanların psikolojilerinde meydana gelen etkilerle çalışma verimlerinin düşüşü ve kaybolan iş gücünü, Boşa yapılan yollar kavşaklar yerine gayet yerinde ve mükemmel tasarlanmış yolların geri kazandıracağı maliyetleri, Boşuna fazladan çalışan toplu taşıma araç ve koordinasyon(!) personellerinin yıllık bu ülkeye maliyetlerini, (bu liste uzar gider…) gibi bir çok faktörün aslında kaç milyarlarca dolara mal olduğunu rahatlıkla görebilirsiniz. Her zaman bilinçli, akıllı insanlarla yönetilmek dileğiyle…
Bir yanıt yazın